Hôm rồi dọn lại cái tủ chống ẩm, tôi chạm vào con máy ảnh cũ đã nằm yên trong đó không biết bao lâu. Chiếc máy này tôi mua từ hơn chục năm trước, hồi còn trẻ, còn rảnh, và còn tin rằng một người đàn ông thì nhất định phải có một chiếc máy ảnh tử tế. Tôi cầm lên, lau qua lớp bụi mỏng, lắp pin vào thử. Nó vẫn lên nguồn bình thường. Chỉ có người cầm nó là không còn bình thường như xưa nữa.
Lúc trẻ, tôi có nhiều đam mê và sở thích lắm. Nói là đam mê nghe hơi nghiêm trọng, chứ phần lớn cũng là những thứ khiến tôi vui và sẵn sàng bỏ tiền vào mà không cần suy nghĩ quá nhiều. Chụp ảnh là một ví dụ. Hồi đó tôi mê máy ảnh, mê ống kính, thích vác máy đi lang thang đây đó chỉ để chụp vài tấm hình, cảm giác nó "cool ngầu" lắm. Có khi chẳng cần địa điểm gì đặc biệt, chỉ cần thấy ánh sáng đẹp, một góc phố hay một khung cảnh vừa mắt là đã muốn dừng lại. Tôi còn có kha khá "em gái mưa" chịu làm mẫu, để tôi chụp thể loại gái teen xóa phông. Bây giờ nghĩ lại, không biết các em nhiệt tình vì quý tài chụp ảnh của tôi hay vì hồi đó tôi còn trẻ, tán gái cũng có duyên hơn bây giờ :D
Tôi từng có thể dành rất nhiều thời gian cho những chuyện như vậy. Tìm hiểu thiết bị, xem ảnh người khác chụp, nghĩ xem nên mua thêm ống kính nào, rồi tự tưởng tượng nếu có món đồ đó thì ảnh của mình sẽ đẹp hơn bao nhiêu. Cái suy nghĩ quen thuộc của dân chơi đồ là vậy: ảnh chưa đẹp có thể do kỹ năng, nhưng cũng không loại trừ khả năng tại thiết bị. Mà nếu đã có lý do để mua thêm đồ thì ai lại đi tranh luận với chính mình làm gì.
Ngoài chụp ảnh, tôi thích đi chơi với bạn bè, cafe, tụ tập ăn uống. Những cuộc hẹn ngày ấy thường không có gì quan trọng. Rảnh thì gọi nhau, kiếm quán nào đó ngồi, nói đủ thứ chuyện trên đời. Có khi gặp nhau chỉ để kể những chuyện mà vài ngày sau chẳng ai còn nhớ rõ, nhưng lúc ngồi với nhau thì vẫn thấy vui nổ trời. Tôi cũng không nghĩ nhiều về việc những buổi chiều như thế rồi sẽ ít dần đi. Khi còn trẻ, mình thường mặc định rằng những gì đang có sẽ cứ ở đó, muốn gặp thì gặp, muốn đi thì đi, muốn làm gì thì làm. Thời gian hình như lúc nào cũng còn rất nhiều.
Rồi bố tôi mất khi tôi 28 tuổi.
Tôi không muốn biến chuyện này thành một dấu mốc quá kịch tính, kiểu từ ngày ấy bỗng hiểu hết ý nghĩa cuộc đời. Thực tế chẳng có ai chỉ sau một biến cố mà lập tức trở thành một con người khác. Nhưng mất đi người thân khiến mình nhìn thời gian theo một cách khác. Có những chuyện trước đây mình nghĩ lúc nào cũng có thể làm, có những người mình nghĩ khi nào cũng còn đó, đến một lúc mới hiểu rằng không phải điều gì cũng có thể để dành cho lần sau.
Tôi kết hôn năm 30 tuổi, rồi có con năm 32 tuổi. Từ đó, cuộc sống có thêm những thứ mà trước đây tôi chưa từng phải nghĩ đến nhiều như vậy. Thời gian không còn chỉ là của riêng mình. Tiền bạc cũng có những khoản cần ưu tiên. Một ngày không còn đơn giản là sáng đi làm, chiều về rồi muốn đi đâu thì đi. Những quyết định nhỏ bắt đầu có thêm người để nghĩ đến, và những kế hoạch từng rất dễ thực hiện đôi khi phải xếp lại chỉ vì có những việc khác quan trọng hơn.
Bây giờ, cuộc sống của tôi phần lớn là đi làm rồi về nhà. Những buổi cafe bên ngoài nhiều khi là đi khách để bàn chuyện website, giao diện, công việc. Cafe với bạn bè thì ít hơn trước. Tôi cũng ít có những chuyến đi chỉ để chụp ảnh, ít dành thời gian ngồi nghịch máy móc hay nghĩ xem mình nên mua thêm món đồ nào. Nếu nhìn từ bên ngoài, có lẽ cuộc sống hiện tại chẳng có gì giống với những ngày trước kia, khi tôi có thể dành cả buổi chỉ để theo đuổi một sở thích của mình.
Nhưng điều buồn cười là tôi vẫn thích những thứ đó. Tôi vẫn thích chụp ảnh, vẫn thích cảm giác cầm máy lên và tìm một góc nhìn đẹp. Hôm dọn tủ ấy, sau một hồi ngắm nghía, tôi vẫn lấy chiếc X-M1 ra chụp vài tấm hoa lá ở ngoài bờ rào. Ảnh vẫn đẹp. Màu Fujifilm bao nhiêu năm rồi vẫn có cái gì đó rất riêng. Tôi vẫn muốn gặp bạn bè, nghe những câu chuyện không liên quan đến công việc, ngồi lâu thêm một chút mà không cần nhìn đồng hồ. Chẳng qua, từ lúc có gia đình, những điều ấy không còn tự động được ưu tiên nữa. Muốn làm thì vẫn làm được, chỉ là phải xem hôm đó có phù hợp không, có việc gì cần giải quyết trước không, và liệu mình có muốn dành khoảng thời gian đó cho một thứ khác hay không.
Có lẽ đây mới là khác biệt lớn nhất giữa tôi của ngày trước và tôi bây giờ. Hồi trước, tôi thường nghĩ đến chuyện mình thích gì rồi tìm cách thực hiện. Bây giờ, trước khi quyết định làm một việc, tôi tự nhiên nghĩ thêm đến vợ con, đến những chuyện trong nhà, đến khoảng thời gian cả gia đình có thể ở bên nhau. Không phải vì có ai bắt tôi phải từ bỏ sở thích. Cũng chẳng phải tôi bị cuộc sống ép đến mức không còn lựa chọn. Tôi vẫn có thể dành thời gian cho bản thân, chỉ là khi phải chọn giữa một buổi đi chơi riêng và thời gian dành cho gia đình, phần lớn tôi biết mình muốn chọn bên nào.
Tôi không thấy mình hy sinh điều gì ghê gớm. Nói cho đúng, tôi chỉ đang sống theo thứ tự ưu tiên mà mình thấy hợp lý. Có thể vài năm nữa, khi con lớn hơn, tôi sẽ có nhiều thời gian đi chụp ảnh trở lại. Có thể tôi sẽ gặp bạn bè thường xuyên hơn, hoặc lại nổi hứng dồn tiền mua một chiếc máy ảnh nào đó (Leica chẳng hạn :D) rồi ngồi nghiên cứu thông số cả tuần. Cũng có thể mọi thứ sẽ không quay lại như trước, vì con người và cuộc sống vốn đâu có đứng yên. Tôi không biết, và hiện tại cũng không cần phải tính trước.
Đôi khi tôi nhớ những ngày cũ. Nhớ những buổi lang thang chụp ảnh, nhớ mấy cuộc hẹn bạn bè chẳng cần lý do, nhớ cảm giác háo hức khi có một món đồ mới. Nhưng nhớ không có nghĩa là muốn quay lại. Tôi thích những kỷ niệm ấy vì chúng từng là một phần đời sống của mình, chứ không phải vì hiện tại đang thiếu điều gì đó cần được bù đắp.
Nếu có một ngày rảnh rang, tôi vẫn muốn xách máy ảnh đi đâu đó. Vẫn muốn gọi vài đứa bạn, kiếm một quán cafe rồi ngồi nói chuyện đến chiều. Những sở thích ấy chưa biến mất, chúng chỉ đang đứng phía sau vài điều quan trọng hơn. Tôi không cần phải tìm lại con người ngày xưa, vì tôi chưa bao giờ thật sự đánh mất người đó.
Chỉ là bây giờ, tôi có thêm một gia đình để trở về, một đứa con đang lớn lên từng ngày, và nhiều điều bình thường mà tôi muốn có mặt để trải qua. Với tôi, như vậy là đủ. Không phải vì những thứ cũ không còn đáng giá, mà vì ở thời điểm này, tôi biết điều gì quan trọng với mình hơn cả.
Còn chiếc máy ảnh thì cứ để trong tủ, cạnh tủ giày dép, quần áo và đồ chơi của con. Biết đâu một ngày đẹp trời, chủ nhân của nó lại nổi hứng muốn làm nhiếp ảnh gia. Chỉ mong lần này đừng phải mua thêm ống kính, vì nếu trình độ chụp ảnh vẫn như cũ thì có khi vấn đề không nằm ở thiết bị thật.